Człowiek człowiekowi świnią

     Gdyby zastanowić się nad obecnością zwierząt w literaturze, to jako pierwsze na myśl przychodzą bajki i baśnie. Dzięki antropomorfizacji i animizacji przedstawione zostają typy ludzkich zachowań, zwierzęta są symbolami pewnych cech, ich personifikacja służy przekazaniu prawd i morałów. Jednak nie tylko literatura dziecięca „wykorzystuje” zwierzęta do przedstawienia zamierzonych celów. Pamiętamy o ośle z Metamorfoz Apulejsza czy Behemocie z Mistrza i Małgorzaty Bułhakowa. Jednak najbardziej „zwierzęcym” tekstem jest Folwark zwierzęcy George’a Orwella.

     Jak to na każdym folwarku, a już zwłaszcza dworskim, rządzi człowiek, w tym przypadku pan Jones. Decyduje o warunkach w jakich żyją zwierzęta, przeznaczanych im racjach żywnościowych, o tym, ile czasu spędzają w polu bądź na innych pracach. Wydawałoby się, że to normalna sytuacja, rządzącą się prawami natury, gdyby nie fakt, że samym zainteresowanym, przestaje się to podobać. Stary Major, „piękność z Willington”, knur rasy angielskiej, postanawia zabrać w tej sprawie głos i przekazuje współtowarzyszom niedoli ideę powstania w celu wyeliminowania wroga. Wie, że sam tego dnia nie doczeka, ale może kolejne pokolenia podejmą się wyzwania. Podjęte zostaje ono szybciej niż się tego spodziewano, a sukces zostaje osiągnięty błyskawicznie – ludzie zostali wypędzeni, a folwark dworski został przemianowany na folwark zwierzęcy. Początkowa harmonia i zgoda panująca wśród zwierząt żyjących według Siedmiu Przykazań Animalizmu, odchodzą w niepamięć, gdy władzę postanawia przejąć knur Napoleon, a przykazania równości zamieniają się w jedno – wszystkie zwierzęta są równe, ale niektóre są równiejsze, w tym przypadku świnie, bo wiadomo, są najmądrzejsze i nikt nie będzie tego kwestionować. Wszelkiego rodzaju konfabulacje, matactwa, szemrane interesy z ludźmi (!), wyzysk zwierząt, a także ich bezmyślność i zaślepienie, bezgraniczna wiara w każde słowo nowego przywódcy,  początkową idyllę czynią antyutopią.

     Folwark zwierzęcy to głos Orwella ostrzegający przed każdą formą totalitaryzmu, nieprzemyślanymi i gwałtownymi zrywami, niepohamowaną żądzą władzy. To także powieść satyryczna i demaskująca ludzką naturę, przypisująca człowiekowi maskę świni.