"Donikąd" Konrad Czerski

     Przy pewnych lekturach towarzyszy mi poczucie, że przypisuje im się niesłuszne określenia. Z łatwością obdziela się autorów mianem geniusza, książki arcydziełami, tym samym umniejszając wartości i znaczeniu tych słów, a pisarzy niesłusznie stawiając na piedestale. Jednak etykietki geniuszu i arcydzieła to niejedyne z którymi mam problem. W zakłopotanie wprawiają mnie współczesne powieści egzystencjalne. Co więcej, poddaję w wątpliwość ich istnienie. Camus, Kafka, Sartre – to kwintesencja egzystencjalizmu, to musi przyznać każdy, bez względu na swoje przekonania filozoficzne, religijne itp. W moim odczuciu, złoty okres powieści egzystencjalnych skończył się wraz ze śmiercią ostatniego z nich. Tymczasem, na polskim rynku ukazała się książka, która śmiało jest reklamowana jako „szkatułkowa powieść egzystencjalna”.

    Debiutancka powieść Konrada Czerskiego, Donikąd, to historia Bruno Wernera, samotnika pretendującego do miana pisarza, który poza pracą nad własną książką, dąży za wszelką cenę do odkrycia tożsamości autora powieści, która zawładnęła światem głównego bohatera. Książka nosi tytuł, nomen omen, Donikąd. To powielenie nie jest jedynym, ale być może najlepszym z pozostałych. W powieści mamy wiele postaci, których losy splatają się ze sobą, tworząc spójną, aczkolwiek mało wiarygodną historię. Być może podważam tę wiarygodność z bardzo subiektywnych pobudek, a mianowicie nie wierzę w przypadki, a już na pewno nie takie i nie przydarzające się z taką częstotliwością. Bardziej niż „powieść egzystencjalna” pasuje tu określenie „powieść przypadek”. I choć podchodzę do tej książki z dużą dozą sceptycyzmu, muszę przyznać, że czyta się ją dobrze, mimo momentów w których język puchnie od wzniosłych słów i napompowanych metafor. Jak dla każdego mola książkowego, dużym atutem jest uczynienie literatury głównym powodem całego zamieszenia, które wywróciło życie Bruno Wernera do góry nogami.

    Przyznam się Wam, że nim zabrałam się do pisania tego tekstu, zapoznałam się z kilkoma recenzjami Donikąd. Nie potrafiłam zebrać myśli, które towarzyszyły mi po przeczytaniu ostatniego zdania. Powieść Konrada Czerskiego przez czytelników jest skrajnie oceniana, jedna recenzja przeczy drugiej, przez co miałam poczucie, że czytam opinie o dwóch różnych książkach. Jak dla mnie, książka ta nie powinna być reklamowana jako powieść egzystencjalna, nie zmienia to jednak faktu, że na niektórych może silnie wpłynąć. Ja tym wpływom nie uległam.