Magiczne dwudziestolecie

     Przyznaję, czytam horoskopy, czasami widzę duchy, jestem przekonana, że któryś z nich, prędzej czy później, zaatakuje mnie pod prysznicem. Racjonalna część mnie mówi wtedy „durna, masz zamknięte drzwi”, druga część, niestety silniejsza, zmusza mnie do wzięcia najostrzejszego noża i zapalenia wszędzie świateł.

     W XIX wieku do Polski dotarła moda na zjawiska paranormalne i spirytyzm. Na popularności szybko zyskały telepatia, telekineza, eksterioryzacja, słowami kluczami zostały duchy opiekuńcze, ektoplazma i trójnogi stolik. Uwagę magicznym zjawiskom i przedmiotom poświęcały światłe umysły tamtych lat.
     Profesor Julian Ochorowicz, psycholog, który postawił wiele śmiałych i kontrowersyjnych na tamte czasy tez, porzucił karierę naukową, by zająć się badaniem zjawisk nadprzyrodzonych. Był także wynalazcą, który opatentował swoje pomysły, a jego postać stała się pierwowzorem Juliana Ochockiego w Lalce Bolesława Prusa. Co więcej, również jego paryskie laboratorium zostało przeniesione na karty najważniejszej powieści doby pozytywizmu i przekształcone w pracownię profesora Geista, który chciał odkryć metal lżejszy od powietrza. Nie tylko Ochorowicz oddał się badaniom zjawisk paranormalnych. W tamtym czasie powstały liczne ośrodki naukowe temu poświęcone, między innymi Towarzystwo Badań Psychicznych, Warszawskie Towarzystwo Psycho-Fizyczne, Polskie Towarzystwo Metapsychiczne, Polskie Stowarzyszenie Metapsychiczne im. Juliana Ochorowicza. Dotarcie pod strzechy umożliwiał ruch wydawniczy. Na łamach czasopism pojawiały się sprawozdania z eksperymentów, relacje ze spotkań spirytystycznych, przepowiednie „medjum”, rozwiązania kryminalnych zagadek, które bez udziału jasnowidzów rzekomo nie zostałyby zakończone. Powstało wiele czasopism, lecz tylko kilka zyskało renomę: Zagadnienia Metapsychiczne – czasopismo kwartalne poświęcone badaniom nadnormalnych objawów Duchowych i Fizycznych Dziedzin Bytu, Kuryer Metapsychiczny – Dziwy Życia, Hejnał, Ilustrowany Kuryer Codzienny.

     Nie tylko naukowcy wierzyli w moc przepowiedni i sygnałów z zaświatów. Wśród entuzjastów magii, ektoplazmy i zjawisk pozamaterialnych, był także Józef Piłsudski. Generał Bolesław Wieniawa-Długoszowski mawiał, że marszałek zbyt często kierował się intuicją i przeczuciami, a jego decyzje, również polityczne, uzależnione były od układu kart. Piłsudski wierzył w życie pośmiertne, przepowiednie i horoskopy, był ulubioną postacią astrologów.
     No ale czym byłaby magia bez oszustów! Najsłynniejszy z nich, „król oszustów”, Jan Guzik zasłynął na świecie dzięki swojemu spirytystycznemu niepodważalnemu darowi. Liczne eksperymenty i badania potwierdzały jego rzetelność, do czasu, gdy kilku naukowców zdemaskowało jego oszustwo. Nie zmieniło to faktu, że wciąż miał liczne grono wiernych, i naiwnych, klientów.

     Przemysław Semczuk opowiedział o magicznym dwudziestoleciu, przywołał najciekawsze historie i najbarwniejsze postaci. To, co mi się spodobało w tej opowieści, to brak subiektywnego komentarza, o który w wielu miejscach można było się pokusić. Wierzysz w horoskopy, przepowiednie i duchy? Proszę bardzo!