Na fałszywych papierach w Chile

     Gdy myślę o realizmie magicznym pierwszym pisarzem, który przychodzi mi do głowy jest Gabriel Garcia Marquez. To jego powieści kojarzą mi się z niezwykłym oniryzmem, magiczną atmosferą, nietuzinkowymi bohaterami i niesamowitymi historiami. Często zapominam o tym, że był nie tylko pisarzem, ale również dziennikarzem. I to naprawdę dobrym, czego potwierdzeniem jest reportaż Na fałszywych papierach w Chile, który dopiero teraz wpadł mi w ręce.

     Historia Chile pełna jest burzliwych uniesień, brutalnych przewrotów i radykalnych zmian politycznych, które odcisnęły piętno na mieszkańcach tego niezwykle suchego i gorącego kraju. Jednym z nich jest Miguel Littin, reżyser, który wraz z pięcioma tysiącami innych wygnańców znalazł się na liście bezwzględnie zakazującej powrotu do ojczyzny. Po dwunastu latach przebywania na obczyźnie wraz z żoną i córkami, w 1985 roku postanowił wrócić do Chile, by udokumentować kondycję kraju, który znalazł się pod dyktatorskimi rządami Augusto Pinocheta. W pełnej konspiracji zarządzał trzema europejskimi i sześcioma miejscowymi ekipami filmowymi, których praca złożyła się na czterogodzinny film telewizyjny i dwugodzinną wersję kinową.

     Przez sześć tygodni Miguel Littin ze zmienioną twarzą, sylwetką, sposobem ubierania się i chodzenia, grał na nosie strażnikom, karabinierom, przedstawicielom junty wojskowej. Otoczony zaufanymi ludźmi, mający wokół siebie łączników i sprzymierzeńców, zrealizował swój cel, choć ryzyko było ogromne i prawdopodobne. Pół roku później o całej misji opowiedział Garcii Marquezowi, który zdecydował się ją spisać i udostępnić światu. I choć to on nadał ostateczny kształt reportażowi, zachował pierwszoosobową narrację, dzięki czemu poznajemy historię z „pierwszej ręki”.

     Na fałszywych papierach w Chile to świadectwo odwagi, zaangażowania, wiary w słuszność podjętych działań i tęsknoty za ojczyzną. To zaledwie wycinek z burzliwej historii Chile, ale jakże dobitny i intrygujący. To, że Marquez w tym przypadku schodzi na dalszy plan i oddaje pierwszeństwo opowieści, świadczy o jego wielkości jako pisarza i dziennikarza.