Tajemnice transplantacji

     Nie zabieraj swoich organów do nieba. Tam wiedzą, że one są potrzebne tu na ziemi.

Jan Paweł II

 

     Pewnie każdy z nas kojarzy zdjęcie Zbigniewa Religi wykonane tuż po kilkunastogodzinnej operacji przeszczepu serca. Zdjęcie zrobione przez fotografa National Geographic, Jamesa L. Stanfielda, zostało uznane za jedną ze stu najważniejszych fotografii wszechczasów. Gdy myślimy o transplantologii w Polsce, od razu przywołujemy w pamięci to zdjęcie. Chwilę potem przypomina nam się fenomenalny film Bogowie Łukasza Palkowskiego z kreacją Tomasza Kota. Jednak transplantacja w Polsce to nie tylko Religa. To Poltransplant, wybitni specjaliści, uznane na całym świecie nazwiska, ale także legendy i mity, jak choćby te o handlu narządami. Aneta Sieradzka, prawniczka, związana z szeroko rozumianym prawem medycznym oraz prawem nowych technologii w ochronie zdrowia, przeprowadziła szereg rozmów z osobami zawodowo zajmującymi się transplantologią i różnymi jej aspektami. Efektem tych rozmów jest publikacja Tajemnice transplantacji.

     Transplantacja ma w sobie coś  z magii, jest owiana tajemnicą, dla przeciętnego zjadacza chleba wiele rzeczy z nią związanych jest nie do pojęcia. Na szczęście są tacy ludzie jak prof. Wojciech Rowiński, prof. Marian Zembala, prof. Janusz Wałaszewki czy prof. Alicja Chybicka, którzy rozumieją ludzkie ciało jak nikt inny. To dzięki nim i ludziom takim jak oni, polska transplantologia jest na światowym poziomie. Wielu z nich jest prekursorami, których rozwiązania i metody stosowane są w innych krajach. W rozmowach z Anetą Sieradzką opowiadają o początkach transplantacji w Polsce, o tym, jak powstało Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne do Spraw Transplantacji „Poltransplant”, o konieczności edukowania całego społeczeństwa – włączając w to środowiska lekarskie i kościelne, o licznych programach mających wznieść polską transplantację na jeszcze wyższy poziom. Rozprawiają się z mitem o nielegalny handlu narządami, z opiniami, zwłaszcza tymi publicznymi, które wyrządzają transplantologii krzywdę, jak chociażby stanowisko Ewy Błaszczyk, która uważa, że nie istnieje coś takiego jak śmierć mózgu. Zachęcają do rozmawiania z rodziną i bliskimi o swoim świadectwie woli, ale mówią również o Centralnym Rejestrze Sprzeciwów. Oprócz medycznych i logistycznych aspektów transplantacji poruszają również te ludzkie, emocjonalne, nasze. Mówią o pacjentach, którzy szczególnie zapadli im w pamięć, o sukcesach i porażkach, o walce życia ze śmiercią, relacjach z rodzinami dawców i biorców, heroizmie i dramatyzmie, łzach i niemożliwemu wręcz zmęczeniu.

     Tajemnice transplantacji to kolejna książka z serii Bez tajemnic wydawanej przez Wydawnictwo Naukowe PWN. W moim odczuciu to jedna z najciekawszych serii ostatnich lat, poruszająca tematy kontrowersyjne, tabu, często niewygodne. Jednak do tej publikacji mam jeden zarzut. Zdaję sobie sprawę z tego, że autorka nie jest zawodową dziennikarką, ale brakuje jej pewnego wyczucia. Gdy omawiane jest ważne i trudne zagadnienie, wymagające od rozmówcy dużej wiedzy i zaangażowania, wprowadzające czytelnika w nieznany mu świat, prowadzący rozmowę musi umieć kontynuować wątek lub dyskretnie zmienić temat, a nie zadawać banalne i wyciągnięte z kapelusza pytania w stylu „co robi pan/pani w wolnym czasie”. To kilkukrotne bagatelizowanie tematu i rozmówcy wybijało mnie z czytelniczego rytmu, przyznaję, ale mimo to, uważam, że to książka niesamowita, mądra i potrzebna.