środa, 21 marca 2018

Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki


Ludzie sami z siebie są dobrzy, a potem świat czyni ich podłymi. Świat jest podły od początku i robi się podlejszy z każdym dniem. Zużywa cię, aż w końcu marzysz tylko o śmierci.

     Cora została przeklęta. Los z niej zadrwił, urodziła się w niewłaściwym miejscu, w niewłaściwym czasie, z niewłaściwej kobiety. To wystarczyło, by jej życie, i wielu jej podobnych, zamienić w piekło. Cora była czarna i to przekreśliło jej szanse na zdrowie, miłość, wolność, życie.
     Cora urodziła się na plantacji bawełny należącej do Randallów. Tu żyła jej babka i matka dla których namiastką poczucia posiadania jedynej własnej rzeczy było niewielkie poletko przed domem. To samo uczucie towarzyszyło później Corze, która sama stała się rzeczą, własnością  pozbawioną podmiotowości. Rosnące w niej poczucie niesprawiedliwości, bólu i propozycja Caesara by uciec na północ, sprawiły że po tygodniach namysłu zgodziła się podjąć to ryzyko i postawiła pierwszy krok na drodze ku wolności. Zupełnie jak jej matka, Mabel, kilkanaście lat wcześniej, na której trop nie trafił nawet Arnold Ridgeway, łowca niewolników, który renomę zyskał dzięki temu, „gdyż potrafił zadbać, żeby własność pozostała własnością. Kiedy zbieg czmychał w zaułek, on wiedział, dokąd tamten pędzi. Znał kierunek i cel.”
     Colson Whitehead stworzył powieść perwersyjnie dobrą. Opisuje w niej najpodlejsze rzeczy jakie człowiek jest w stanie zrobić drugiemu człowiekowi, a mimo to nie można się od niej oderwać. Zatrważające w Kolei podziemnej jest również to, że choć jest ona fikcją literacką, opisywane wydarzenia mogły mieć miejsce, a część z nich z pewnością się wydarzyła. Whitehead za powieść otrzymał najważniejsze literackie nagrody, w tym Pulitzera oraz National Book Award. I jak zazwyczaj podaję wszelkiego wyróżnienia i hasła promocyjne w wątpliwość, tak tutaj wszystko się zgadza, jest to „jedna z najważniejszych książek o Ameryce, jakie kiedykolwiek napisano”.




Brak komentarzy: