Literatura tatrzańska

Pierwszy wpis poświęcony literaturze przygotowany był już kilka dni temu i tylko czekał na publikację. W ostatniej chwili zmieniłam zdanie, a to wszystko pod wpływem wspomnień  z niedawnego pobytu w Zakopanem.
    Gdy myślę o tym mieście w kontekście literatury pierwszym skojarzeniem jest epoka Młodej Polski. I choć nie jestem wielką pasjonatką literatury z tego okresu, niezaprzeczalny jest fakt, że tworzyli wtedy wybitni artyści: Jan Kasprowicz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leopold Staff, Stefan Żeromski, Kornel Makuszyński, Tadeusz Boy-Żeleński, Tadeusz Miciński czy Stanisław Przybyszewski. Wielu poetów było bezpośrednio związanych z Zakopanem, zainspirowanych góralskim klimatem, kulturą, mentalnością, obyczajowością. Nie bez powodu okres Młodej Polski dzieli się na "szatański" i "tatrzański". Proszę wyobrazić sobie literackie salony tamtego okresu, spotkania wybitnych artystów, związanych nie tylko z literaturą, ale z wieloma dziedzinami sztuki: malarstwem, rzeźbą  czy muzyką. Żarliwe dyskusje o sztuce, wypijane kufle grzanego piwa i wina, teatralne premiery, ciekawe osobowości. Niestety w dzisiejszych czasach to nie funkcjonuje, a szkoda. Całe szczęście, że wciąż możemy odnaleźć w Zakopanem liczne ślady twórczości artystów. Jednym z takich miejsc jest stary cmentarz na Pęksowym Brzyzku, gdzie czas się zatrzymał. Pochowane tam są wybitne osobowości, wszystkie groby urzekajają swoją prostotą, wiele z nich jest dziełami góralskiej sztuki.

      Również w innych miejscach możemy obcować z kulturą tamtych czasów, moim numerem jeden jest Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie (Zakopane). Muzeum mieści się w dawnym domu Jana Kasprowicza i funkcjonuje od 1950 roku. Pierwszym kustoszem była żona poety, Maria z domu Bunin. Niestety, ze względu na brak środków, udostępnione są tylko trzy pomieszczenia (w tym sypialnię, w której umarł poeta, można oglądać tylko z progu, który Marysieńka wyznaczyła jako nieprzekraczalną granicę intymności), choć dom jest naprawdę spory. Jednak dwa pokoje i kuchnia wypełnione są pamiątkami po poecie, jego rodzinie i przyjaciołach, a wśród nich możemy odnaleźć takie perełki jak rękopisy Kasprowicza czy obrazy Witkacego. Naprawdę nie trzeba znać dobrze twórczości poety ani jego życiorysu, bo wszystkiego dowiemy się na miejscu od młodej kustoszki, która ma niezwykły dar opowiadania i zaciekawiania słuchaczy. Pobyt w muzeum może okazać się inspiracją do zapoznania się z twórczością poety, w wielu jego utworach można odnaleźć echa tatrzańskiej przyrody. Przykładem posłużyć może tu chociażby cykl czterech sonetów "Krzak dzikiej róży w Ciemnych Smreczynach".
    O twórczości nie tylko poetów, ale także artystów z innych dziedzin, związanych z górami można napisać obszerną książkę, tu niestety nie ma na to miejsca. Ja z tęsknoty za Zakopanem i kierowana chęcią poznania atmosfery tamtych czasów, choć namiastkowo i wyobrażeniowo, sięgnęłam do "Antologii liryki Młodej Polski" wydawnictwa Ossolineum, by poczytać kilka wybranych wierszy. A więcej o wspomnianym muzeum dowiecie się na stronie internetowej http://www.harenda.com.pl/