Moja znajomość z Julio Cortazarem zaczęła się kilka lat temu. Zaczęłam od sławetnej "Gry w klasy" i poległam. Wtedy się nie polubiliśmy. Ponowna próba zawarcia przyjaźni przebiegała nieco lepiej. Przeczytane zbiory opowiadań, parę artykułów i wywiadów zachęcały do dalszej lektury. Aż wreszcie w moje ręce wpadły "Niespodziewane stronice".Odnaleziona w 2006 roku i licząca 450 stron nieznana szerszemu gronu bądź nigdy niepublikowana twórczość Wielkiego Kronopio, sprawiła, że Cortazar na stałe dołączył do grona moich literackich przyjaciół.
Odnalezione i wydane oryginalnie teksty zostały odnalezione przez wdowę po Cortazarze, Aurorę Bernardez i Carlesa Alvareza Garriga, doktora filologii hiszpańskiej. Wyboru tekstów do polskiego wydania dokonała Marta Jordan, która wraz z Iwoną Krupecką dokonały przekładów. Zebrane teksty podzielone zostały na trzy bloki: teksty prozą, wiersze oraz autowywiad. Różnorodność utworów, które powstały na przestrzeni 46 lat, pokazują jak kształtował się warsztat literacki Argentyńczyka, jak jego pióro stawało się coraz lżejsze, wirtuozeria słowa osiągała wyżyny, a realizm magiczny stawał się jednym z wiodących nurtów literatury iberoamerykańskiej, między innymi właśnie dzięki Cortazarowi.
Teksty pisane prozą to nie tylko opowiadania, ale także wspomnienia, eseje, głos zawarty w istotnych ówcześnie sprawach, opowieści, czasami humorystyczne anegdoty, refleksje nad życiem, ludźmi, literaturą. Obok opowiadań fabularnych, pojawiają się krótkie historie czy opowieści, które czasami pozbawione bohaterów, wydarzeń, wydawałoby się, że pozbawione nawet sensu, mają to, co tak bardzo lubię w prozie iberoamerykańskiej - nieoczywistość, niedopowiedzenia, otwarte zakończenia, przesłania, które można odczytywać subiektywnie.
Jednak tekstami, które szczególnie zwróciły moją uwagę,były te w których Cortazar mówił o otaczającej go rzeczywistości, wyrażał swój stosunek wobec kubańskiej rewolucji, był niezwykle wyczulony na nierówność społeczną, zbrodnie wojskowe. Jako intelektualista, niezwykle aktywny uczestnik, obserwator i komentator świata kultury i sztuki, zabierał również głos w kwestiach muzyki, przede wszystkim jednak literatury. Wielokrotnie przywoływał nazwiska hiszpańskojęzycznych pisarzy, hołdując Gabrielowi Garcii Marquezowi, Mario Vargasowi Llosie, Pablowi Nerudzie i wielu innym, którzy przyczynili się do tego, że literatura iberoamerykańska jest tak chętnie czytana i wciąż zyskuje nowych miłośników. Cortazar ustosunkowywał się do wielu rzeczy: mówił o zjawisku boomu literatury iberoamerykańskiej (a może o jego braku?), o pisarzach na emigracji, o tym, dlaczego "Sto lat samotności" jest jednym z najwybitniejszych dzieł hiszpańskojęzycznych, o autorach, którzy wywarli na niego największy wpływ, wielokrotnie nawiązuje do "Gry w klasy", o tym, jak powieść uznawana ze pierwszy hipertekst, wpłynęła na jej czytelników.
Nie sposób wspomnieć o wszystkich tematach poruszanych przez Cortazara, o tym, jak wiele miał do powiedzenia literackiemu światu. Ja jestem pod ogromnym wrażeniem jego intelektu, oczytania, osłuchania (wszak to wielki meloman był!), jego wrażliwości, no i oczywiście umiejętności ubierania myśli w słowa. Książką jestem zachwycona!
Julio Cortazar, Niespodziewane stronice, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, Warszawa 2013.
2 komentarze:
Jeśli chodzi o "Niespodziewane stronice", to mnie również najbardziej urzekła część publicystyczna. Julio-intelektualista, buntownik oraz wojownik to po prostu twórczość, którą można czytać godzinami.
Z innych książek tego niezwykłego pisarza polecam serdecznie "Książkę dla Manuela" (sporo w niej na temat junt wojskowych, etc.) oraz "Wielkie wygrane" (ciekawe i trochę przygodowe, z niewielkim, filozoficznym zacięciem, ale na pewno nie tak ciężkie jak "Gra w klasy")
Obecnie jestem na etapie zapoznawania się z twórczością Cortazara z lat 60. i 70. wydawanej w Polsce w związku z tematem mojej pracy magisterskiej. I w kolejce czekają na mnie właśnie m.in. "Wielkie wygrane" i "Gra w klasy". Przyznaję, że ta ostatnia książka mnie przeraża i boję się, że przeczytanie jej będzie drogą przez mękę.
Prześlij komentarz