Spróbuj to poskładać

      To, że Julio Cortazar jest jednym z czołowych prozaików XX wieku, współtwórcą nowej powieści latynoamerykańskiej, człowiekiem, z którym kojarzy się Argentyna,  i reprezentatywnym pisarzem literatury iberoamerykańskiej, jest niezaprzeczalne i niepodważalne. Rodzi się pytanie – czy słusznie?

     Cenię sobie Cortazara niezwykle mocno, choć czasami nienawidzę go z całego serca. Zwłaszcza teraz, gdy jestem po lekturze 62. modelu do składania, antypsychologicznej powieści, łamiącej chyba wszystkie konwencje literackie, mającej za nic tradycję, a już na pewno przyzwyczajenia czytelnika. Z jednej strony uważam to za plus, wszak nie możemy zamykać się na utarte schematy, a Cortazar za każdym razem otwiera nasz umysł, zmienia sposób percepcji, ale z drugiej…

     62. model do składania powinno się zacząć dopiero po przypomnieniu/zapoznaniu się z sześćdziesiątym drugim rozdziałem Gry w klasy, jako rzecze autor krótkiej przedmowy. Czy coś nam to daje? Niewiele. A potem już tylko brniemy wraz z bohaterami i ich socjuszami przez ulice sennego Paryża, przez kolejne stacje kolejowe, pokoje hotelowe i bary, przyglądamy się zmaganiom ślimaka Oswalda i poznajemy historię lalki, pozornie takiej, jak każda inna. Poznajemy kolejnych bohaterów, którzy nakładają nam się na siebie, nie jesteśmy w stanie odróżnić, kto jest kim, dlaczego raptem znalazł się w tym miejscu, choć przed chwilą był zupełnie gdzie indziej. Cortazar dąży do ukazania zależności między ludźmi, do uświadomienia nam, że samodzielnie nie jesteśmy wpłynąć na swój los, jesteśmy zaledwie częścią większej, bardziej skomplikowanej całości, która determinuje nasze istnienie. Tak samo, jak i my wpływamy na losy innych, często nieświadomie. To relacje między ludźmi decydują o ich zachowaniu, a nie psychika, podejmowane decyzje czy towarzyszące nam myśli. Trochę kolektywistycznie, prawda?

     Oprócz eksperymentów formalnych, pojawiają się, a jakże, eksperymenty językowe. Cortazar bawi się językiem, tworzy neologizmy, ignoruje utarte schematy na rzecz nowatorstwa. I choć czytelnik tego nie rozumie – podziwia. I chyba właśnie w tym tkwi siła tekstów Wielkiego Kronopio, autora „[…] jednej z najdziwniejszych książek w dziejach literatury”.

Fragment twórczości Cortazara znajdziecie na fanpage'u blogu na Facebooku. Przypominam, że i tam jesteśmy!