Kolaż literacki Julio Cortazara

     Julio Cortazar należy do czołowych przedstawicieli literatury iberoamerykańskiej, twórców nowej prozy hispanoamerykańskiej, który urzekł czytelników na całym świecie swoim nowatorskim podejściem do słowa i formy.

     Ostatnia runda to literacki kolaż, kompilacja tekstów różniących się tematyką i formą. Część tekstów wpisuje się w charakterystyczny dla twórczości Cortazara nurt neofantastyki. Pod postacią fam i kronopiów, zwykłych przedmiotów, które mają w sobie pokłady niezwykłości, przypadkowych sytuacji, ukryte są sensy, które czytelnik musi spróbować sam odczytać. Niestety, wiele z tych tekstów to literackie pułapki – Cortazar nieustannie próbuje odzwyczaić czytelnika od linearnego sposobu czytania, chce poszerzyć jego horyzonty myślowe, ćwiczyć percepcję. Nauczyć, że wszystko – zamknięcie drzwi, zimno metalowej łyżeczki, zapach róży – skrywa w sobie znacznie więcej.

     Jednak Ostatnia runda to nie tylko znane nam z Gry w klasy eksperymenty słowne i formalne, zlepek, wydawałoby się, przypadkowych tekstów. Po raz pierwszy Julio Cortazar dał wyraźne świadectwo swoich poglądów na literaturę, filozofię i politykę. Szczególne znaczenie ma otwarte przyznanie się do przekonań politycznych, czego pisarz dotychczas nie robił, jedynie subtelnie sygnalizował i to w dość zawoalowany sposób. Zbiór otwiera krótki tekst Żywa sylaba:

Czemu się wpycha bezczelnie

Czemu naszą cierpliwość wyczerpie

W czeluściach czeka wyszczerzony

Zamroczenie to czy zauroczenie?

Jeszcze za wcześnie na jego milczenie

W czerni, w czerwieni

Z niego – Żywej Sylaby – czerpiemy niczym nie zastąpione znaczenie

Cześć zmarłym, cześć walczącym

Cześć ci, Che.

     To właśnie Che Guevara, jeden z symboli rewolucji kubańskiej, ukształtował polityczny światopogląd Cortazara. Argentyński pisarz otwarcie opowiadał się za socjalizmem jako jedyną ideologią, która na piedestale stawia człowieka i jego prawa. Był niezwykle zaangażowany na polu społeczno-politycznym, jednak rzadko dawał jego literackie dowody, stąd też wyjątkowość Ostatniej rundy.

     Cały zbiór, mimo różnorodności, emanuje dojrzałością, choć nie brak w nim elementów humoru i ironii. Dla tych, którzy jeszcze nie mieli styczności z utworami Cortazara, Ostatnia runda może być dobrym początkiem literackiej przygody, niestety naznaczonej pewnymi trudnościami. Można spróbować za wszelką cenę je zrozumieć, ale można także je… pominąć.