Każdy z nas kojarzy Alberta Einsteina, nawet jeśli
nie jesteśmy w stanie powiedzieć zbyt wiele o jego dokonaniach. Jego wizerunek
na dobre zagościł nie tylko w świecie fizyki, ale również w kulturze popularnej
i masowej. I jestem przekonana, że większość opisałaby go jako szaleńca z wywalonym
jęzorem, uśmiechniętymi oczami i niesfornymi siwymi włosami. Zdaje się, że
szaleństwo to nieodłączna oznaka geniuszu, którego, komu jak komu, ale
Einsteinowi nie można odmówić, nawet jeśli nie do końca wiemy czym są szczególna
teoria względności i korpuskularno-falowa teoria światła (niestety nie pomoże
tu nawet namiętne oglądanie The Big Bang
Theory). W końcu mózg tego fizyka posłużył licznym badaniom naukowym.
Jednak Albert Einstein to nie tylko fizyk, laureat Nagrody Nobla, ale także mąż
i ojciec. I właśnie to „ludzkie” oblicze Einsteina stało się wiodącym tematem
książki Dennina Overbeya Zakochany
Einstein. Życie z Milevą. Overbey, amerykański autor popularnonaukowych
książek z zakresu fizyki i kosmologii, przebrnął przez prywatną i naukową korespondencję
Einsteina, prace mu poświęcone, odwiedził miejsca z nim związane, aby jak
najwierniej opowiedzieć historię miłości fizyka i Milevy Marić.
 |
| Źródło internetowe |
Związek tej pary był naznaczony wieloma nieszczęściami
i przeszkodami. Od początku para spotkała się z niechęcią znajomych i rodzin, zwłaszcza
ze strony rodziców Alberta. Sprzeciwiali się jego związkowi z Milevą, która
była od niego starsza o cztery lata (co wtedy stanowiło kolosalną różnicę), nie
była Żydówką, lecz Serbką, a do tego była… molem książkowym. A według matki
Albert potrzebował kobiety, która będzie mu gotowała, sprzątała i prała.
Tymczasem Mileva była uzdolnioną matematyczką, której przypisuje się wkład w
liczne prace Einsteina, niestety do dziś jej zasługi nie zostały jednoznacznie potwierdzone. Kolejnym
przykrym wydarzeniem w ich życiu była niespodziewana ciąża, którą Mileva
znosiła w odosobnieniu. Narodziny córki, choć wzbudziły radość pary, nie spotkały
się z entuzjazmem ze strony rodziny, znajomych, a także środowiska naukowego. W
końcu para nie była małżeństwem, a nieślubne dziecko było powodem do wstydu. Do
dnia dzisiejszego nie zostało wyjaśnione co się stało z Lieserl. Najbardziej
wiarygodne są dwie wersje – dziewczynka została oddana do adopcji lub
zachorowała na szkarlatynę i zmarła w wyniku powikłań. W późniejszych latach
trwania związku, już małżeńskiego, para doczekała się dwóch synów, Hansa
Alberta i Eduarda.
O ile Mileva poświęciła swoją karierę, przyglądała
się światu naukowemu z pewnej odległości, tak Einstein zupełnie zatracił się w
swoich myślach, teoriach i pracy naukowej, a także w… kochance. Sytuacja
pomiędzy Albertem a Milevą stała się napięta, lecz dla dobra dzieci postanowili
zachowywać pozory. Einstein stworzył dla swojej małżonki listę warunków, które
zakrawają o absurd:
Bezsprzecznie
zgodzisz się dotrzymać wymienionych warunków wzajemnej relacji. 1. Nie będziesz
oczekiwać ode mnie żadnej czułości ani też czynić mi żadnych wyrzutów. 2.
Odezwawszy się do mnie, masz natychmiast zamilknąć, jeśli sobie tego zażyczę.
3. Na moje życzenie masz niezwłocznie i bez protestów opuszczać moją sypialnię
i pracownię.
(s. 406-407)
Dalsze losy małżeńskiej pary potoczyły się
niefortunnie dla Milevy, Einstein wybrał kochankę, swoją kuzynkę, Elzę,
pozostawiając dzieci pod opieką byłej żony, której dalsze losy wciąż były
naznaczone wieloma przeciwnościami.
Historia związku Alberta Einsteina z Milevą Marić sama
w sobie jest ciekawa, niestety sposób w jaki została opowiedziana sprawił, że
książka Zakochany Einstein. Życie z
Milevą nie porwała mnie. Winne temu są przede wszystkim liczne wywody z
zakresu fizyki czy matematyki i pokrewnych im dziedzin. Rozumiem, że o życiu
noblisty nie sposób mówić bez nawiązań do jego pracy naukowej, lecz mam poczucie,
że Overbye postanowił o fizycznej edukacji czytelnika, co, w moim odczuciu,
było chybionym pomysłem.
 |
| Źródło internetowe |
Dennis Overbey Zakochany Einstein. Życie z Milevą, Dom Wydawniczy PWN, 2014
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz