Artyści w okupowanej Polsce

     Ten kończący się powoli rok obfitował w wiele książek opisujących życie artystów okresu dwudziestolecia międzywojennego, II Rzeczypospolitej Polskiej i PRL-u. Pewnie większość z Was natknęła się na książki Stanisława Kopra, które w ostatnich miesiącach dosłownie zalały dyskonty. O czym on nie napisał… było o życiu prywatnym artystów, a jakże, o alkoholu, wódce zwłaszcza, aferach i skandalistach, o tych, którzy wiedli prym na salonach, o szpiegach, zdrajcach i… można by tak wymieniać jeszcze długo. Są na szczęście jeszcze takie książki w których widać pracę i zaangażowanie autorów, jak chociażby Mai i Jana Łozińskich, specjalistów, a nie literackich chałturników.

     Tym razem w moje ręce trafiła książka Artyści w okupowanej Polsce Remigiusza Piotrowskiego. Być może nie jest ona szczególnie atrakcyjna pod względem literackim i językowym, ale autorowi nie można odmówić jednego – rzetelności. Na prawie czterystu stronach przywołane są nazwiska zarówno wielkich twórców, jak i tych zapomnianych. Obok Stefana Jaracza, Czesława Miłosza, Jarosława Iwaszkiewicza, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Adolfa Dymszy czy Eugeniusza Bodo pojawiają się Stanisława Perzanowska, Maria Malicka, Antoni Bohdziewicz, Jan Fethke czy Andrzej Szalawski.

     Piotrowski starał się oddać atmosferę tamtych dni, pokazać, jak toczyło się życie kulturalne stolicy w czasie II wojny światowej, jakie trudności mieli do pokonania artyści, z czym przyszło im się zmierzyć. Niektórzy z nich nie doczekali dnia zwycięstwa, niektórzy do końca życia musieli zmagać się z wojenną traumą, jeszcze inni postanowili żyć pełnią życia. Wspomnienia, zapiski, przemówienia, świadectwa zdrady lub odwagi, fragmenty dzienników, fotografie – to podstawy tej książki. Widać ogromną pracę, którą musiał wykonać autor, zanim czytelnik otrzymał efekt finalny. I choć przeszkadzał mi bardziej sprawozdawczy niż literacki charakter tej książki, jestem pewna, że nie trafi ona na półkę z ceną 9,99.