O przechodzeniu przez Ucho Igielne

Są takie chwile, które niczym słońce w soczewce skupiają w jeden punkt całe życie, wypalając w nas już na zawsze ślad. Kto wie czy nie dla takich chwil jedynie się żyje, nie dla iluś tam lat.

     W ramach tegorocznego Conrad Festival uczestniczyłam w spotkaniu poświęconym najnowszej, i najprawdopodobniej, ostatniej powieści Wiesława Myśliwskiego. Spotkanie to było pożywką dla mózgu, intelektualną ucztą okraszoną czytaniem fragmentów przez Jerzego Trelę. Zarówno prowadzący spotkanie, Małgorzata Szczurek oraz Wojciech Bonowicz, profesor Krzysztof Kłosiński, który wygłosił słowo wstępne, jak i osoby zabierające głos w trakcie spotkania oraz liczni czytelnicy podkreślali jedno – Ucho igielne jest o każdym z nas.

     Ucho igielne to ostatnia i jedyna zachowana furta w murach obronnych Sandomierza. To realne miejsce, które w powieści Myśliwskiego zyskuje wymiar metafizyczny, metaforyczny, jest przestrzenią w której spotyka się starość z młodością, przeszłość z przyszłością, miłość z tęsknotą, pamięć z niepamięcią, wspomnienie z wyobrażeniem, czas z nieczasem. To opowieść człowieka złożona z wielu historii – zabawnych, wzruszających, absurdalnych, przygnębiających - w rzeczywistości pozbawiona fabuły, linearności, bo tak naprawdę nie historia w tej powieści jest najważniejsza, lecz „rzeczy większe”, nieuchwytne, nienamacalne.

     Michał Nogaś powiedział kiedyś, że w powieściach Myśliwskiego nie ma zbędnych słów i tak jest tym razem. Każde słowo jest przemyślane, potrzebne, każde coś znaczy. Właśnie dlatego Ucho igielne jest dla mnie swoistego rodzaju intelektualnym i literackim testamentem tuzy polskiej literatury, pełnym refleksji, „złotych myśli”, które dotyczą absolutnie każdego. Jestem przekonana, że właśnie to mają na myśli wszyscy ci, którzy mówią, że to powieść o nich. Na tym polega uniwersalność dobrej literatury.