Miesiąc księżycowy

     Martín Caparrós szturmem zdobył literacki świat oraz uznanie krytyków i czytelników za sprawą Głodu, głośnego, fenomenalnego, a przede wszystkim bardzo ważnego reportażu poświęconego problemowi głodu na świecie. Przedtem jednak, na zlecenie Organizacji Narodów Zjednoczonych, skoncentrował się na procesie migracji i towarzyszącym temu zjawisku kwestiom kulturowym, politycznym, tożsamościowym. I choć Księżyc. Od nowiu do nowiu powstał w 2009 roku, dopiero teraz ukazał się w polskim tłumaczeniu nakładem Wydawnictwa Literackiego.

     Fundusz Ludnościowy ONZ zlecił Argentyńczykowi przeprowadzenie rozmów z migrantami na całym świecie, które miały zostać spisane i włączone do raportu organizacji. Akceptując warunki udał się w trwającą miesiąc księżycowy podróż do ośmiu miast: Kiszyniowa, Monrovii, Amsterdamu, Paryża, Barcelony, Madrytu, Lusaki i Johannesburga, gdzie spotkał się z ludźmi wobec historii których nie można przejść obojętnie. Wśród rozmówców Caparrósa była między innymi Natalia, młoda Mołdawianka, sprzedana przez męża albańskiemu gangowi, który zajmował się handlem ludźmi i sutenerstwem. Był też Richard, który jako dziecko uciekł wraz z rodziną z Liberii do Sierra Leone. I choć teraz jest już dorosłym mężczyzną, w pamięci wciąż przechowuje okrutne obrazy z tej długiej i męczącej drogi. A wśród nich ten w którym rebelianci dźgają nożem jego babcię i jedzą ją, mimo że ta jest jeszcze żywa.

     Historie spisane przez Caparrósa są wstrząsające, pełne okrucieństwa, potrafią prawdziwie przerazić i zasmucić. Sprawiają, że człowiek zaczyna wątpić – w siebie, w innych ludzi, w świat. Bo jak to jest możliwe, że jesteśmy w stanie wyrządzać sobie krzywdę, której ogromu nie jesteśmy w stanie nawet pojąć? Jaka jest motywacja ludzi, którzy odczuwają satysfakcję czyniąc zło? Jak się usprawiedliwiają? Czy są w stanie spojrzeć na siebie w lustrze i nie czuć wyrzutów sumienia, wstydu, strachu?

     Gdyby ten reportaż z hiperpodróży, jak mówi o niej sam autor, był zbiorem opowieści migrantów, gdyby głos mieli tylko oni, uznałabym go za jeden z lepszych, jakie czytałam w tym roku. Jednak personalne wycieczki Caparrósa, jego refleksje, często chaotyczne, fragmentaryczne, a zdarzało się, że i zaskakujące światopoglądowo, nie pozwalają na wystawienie takiej oceny. Między Księżycem. Od nowiu do nowiu a Głodem jest przepaść, której nie da się zauważyć. W tej pozycji brakuje stylu, rzetelności, a także pewnego rodzaju wrażliwości, które sprawiły, że Głód jest reportażem totalnym. Osoby, które czytały Głód mogą poczuć się zawiedzione, a nawet oszukane. Te, dla których Księżyc jest pierwszym spotkaniem z Caparrósem, najlepsze mają jeszcze przed sobą.