"Penelopiada" Margaret Atwood

  Odyseusz – dzielny, waleczny, wytrwały, niezłomny, pokonujący wszystkie przeszkody. Penelopa – posłuszna, wierna żona, cierpliwie oczekująca na powrót męża. Wszyscy znamy historię dwudziestoletniej tułaczki króla Itaki, znamy też losy drugoplanowych bohaterów, ale czy zastanawialiście się kiedyś nad losami Penelopy? Przyznaję szczerze, że ja nie. Na szczęście zrobiła to Margaret Atwood, kanadyjska pisarka, aktywistka i feministka.

     Atwood rozprawia się z wizerunkiem Odysa i homerycki mitem, dopuszcza do głosu Penelopę – córkę króla Sparty, kuzynkę Heleny trojańskiej, żonę i matkę, która nie ma wpływu na swój los. Zmaga się z poczuciem odrzucenia przez ojca, żyje w cieniu i ciągłym porównywaniu do pięknej Heleny, z powodu której jej mąż musiał opuścić rodzinę. Penelopa pozostała sama na wyspie, nie zyskawszy sympatii teściowej Aniklei i dawnej piastunki Odysa, Euryklei. Jej powiernicami stały się służki, które za swoją lojalność (czasami wątpliwą) i wsparcie w cichej walce z zalotnikami, zostały brutalnie zamordowane. Atwood obaliła homerycką, posągową wręcz postać Penelopy, obdarzyła ją za to emocjami, myślami, łzami i językiem.

    Rozprawienie się z tym maskulinistycznym mitem nie udało by się, gdyby nie opowiedzenie historii Penelopy przez nią samą językiem współczesnym, ironicznym, gorzkim. Penelopa snuje swoją historię z perspektywy tysięcy lat i z… zaświatów. Atwood proponuje nowy sposób opowiadania o znanej wszystkim historii, schematy zastępuje dodatkowymi możliwościami interpretacyjnymi. I choć nie jest to książka wybitna ani szczególnie oryginalna, jest warta uwagi, tym bardziej, że jej lektura zajmuje jedno popołudnie.