Pamiętam swoje zdziwienie, gdy pierwszy raz usłyszałam, że nasze życie
zależy od pszczół. Pomyślałam sobie „halo, jak to możliwe?”. Moja niewiedza w
tym temacie okazała się zaskakująca dla mnie samej, jednak z każdą kolejną
zdobytą informacją utwierdzałam się w prawdziwości tego stwierdzenia. Od tamtej
pory, gdy widzę pszczołę, nie odganiam jej za wszelką cenę, a już na pewno nie
zabijam, choć czasami zdarzy mi się wydobyć z siebie bliżej niezidentyfikowany
pisk. Gdy mam możliwość, przyglądam się jej skrupulatnej pracy i staram się nie
przeszkadzać. Pszczoły są bohaterkami naszego życia, a coraz częściej stają się
też bohaterkami powieści. Wystarczy przywołać robiącą furorę „Historię pszczół”
Mai Lunde czy niedawno wydany nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka „Rój”
Laline Paull.
O ile w przypadku pierwszego tytułu
pszczoły były jednym z bohaterów, ich historia stanowiła tło opowiadanych
wydarzeń, tak w przypadku „Roju” poznajemy dokładną strukturę ulu, panujące w
nim zwyczaje i obowiązki przypisane poszczególnym kastom. Hierarchia roju jest
wyraźnie ustalona, nienaruszalna i trwała. Każda z grup ma ściśle wyznaczone
zadania, które sumiennie wykonuje. Najniżej w hierarchii jest ród sprzątaczek,
z którego wywodzi się Flora 717, wyróżniająca się wyglądem, jednak „odmienność
to nie to samo, co ułomność. Ułomność to zło. Ułomność jest zakazana”. Nikt nie
bierze pod uwagę, że odmienność to nie tylko inne predyspozycje fizyczne,
wygląd czy siła. To także hart ducha, mocny charakter i indywidualizm. I
właśnie tymi cechami wyróżnia się Flora 717, która tylko do pewnego momentu
realizuje trzy nadrzędne przykazania obowiązujące w każdym ulu:
podporządkowanie, posłuszeństwo, służba.
Flora 717 od początku przejawia oznaki
silnej osobowości i zawziętości, które nie wpisują się w panujący ład. Jest w
niej odwaga, zadziorność i nieumiejętność wpisania się w schematy, które
wyróżniają buntowników. Te cechy sprawiły, że nie podlegała ślepo wszystkim
rozkazom i w obliczu wymagającej tego sytuacji zdecydowała się na
nieposłuszeństwo.
„Rój” to powieść napisana z dużą
wyobraźnią i sumiennym przygotowaniem, jednak styl autorki, zbyt metaforyczny,
poetycki i niepotrzebnie rozdmuchany, utrudnia wejście w pszczeli świat. Nie
dałam się w pełni porwać tej historii, ponieważ w moim odczuciu jej brutalność
została spłaszczona przez warstwę językową. Dramatyzm poszczególnych sytuacji
nie jest oddany w sposób, jaki by na to wskazywał. Jest za to złagodzony
malowniczymi opisami i uwikłany w składnię, którą można określić jako
„autorską”. Jest w niej coś, co sprawia, że poznawanie tajemnic ula,
postrzeganie Flory 717 jako jednostki tragicznej, uczestniczenie w jej
zmaganiach z samą sobą, otoczeniem i Królową, nie jest tak porywające, jak tego
oczekiwałam. Nazwanie „Roju” „Folwarkiem zwierzęcym XXI wieku” w moim odczuciu nie
znajduje uzasadnienia.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz